…Δέν υπάρχει ποίημα τού Διονύσιου Σολωμού πού νά μήν έχη κάποιον χριστιανικό σπινθήρα μέσα του. Ακόμα καί τά απλά τραγούδια του, τά αισθηματικά, πού τόσο τά τραγούδησε ο λαός, έχουν έντονη τήν επίδραση θρησκευτικών κειμένων καί ύμνων.

Στήν χριστιανική θρησκεία δέν βρήκε μόνον θεμέλια γερά καί παρηγοριά, μά καί πηγές έμπνευσης. Μάρτυρας τά έργα του, η ποίησή του, πού δονείται από θρησκευτικό συναίσθημα καί θερμή πίστη.

Μελετούσε διαρκώς τήν Αγία Γραφή καί τούς υμνωδούς τής Εκκλησίας καί γι’ αυτό η επίδραση τού χριστιανικού πνεύματος στό έργο του δέν είναι διακοσμητική χωρίων καί προσώπων, αλλά ουσιαστική. Πίστευε ορθά τήν δογματική τής Εκκλησίας καί συμβίβαζε τήν κατά κόσμον γνώση μέ τήν πλούσια ενόραση μέ τήν οποία έβλεπε τά πέραν τού παροδικού κόσμου, τά αιώνια. Αναφέρω ενδεικτικά κάποιους συσχετισμούς στίχων του μέ ύμνους τής Εκκλησίας ή χωρία τής Αγίας Γραφής.

Στούς «Ελεύθερους Πολιορκημένους» οι στίχοι του «Φώς πού πατεί χαρούμενα τόν Άδη καί τό Χάρο» (Σχεδ. Β’, 44) μάς μεταφέρει στό αναστάσιμο τροπάριο «Χριστός ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας…» ή καί στό «Ευφραινέσθω τά ουράνια…».

Στό ποίημά του «Λάμπρος» (Τά δυό αδέλφια) βάζει τά δύο αδέλφια νά φωνάζουν: «Χαίρε νεοφώτιστο θαύμα!» είναι σάν νά ακούμε τά λόγια τού Μεγάλου Εσπερινού τών Χριστουγέννων: «Μέγα καί παράδοξον νέον υπό τόν ήλιον θαύμα τετέλεσται σήμερον!». Οι φράσεις τού Ακαθίστου Ύμνου (Α’Στάση) «Χαίρε τών θαυμάτων τού Χριστού προοίμιον» καί «Χαίρε τό τών Αγγέλων πολυθρύλητον θαύμα».

Στούς «Ελεύθερους Πολιορκημένους» πάλι (Σχεδ. Β, 910) οι στίχοι του:

«Όλες (οι γυναίκες) στή γή τά γόνατα εχτύπησαν εμπρός του

κι εβάστασαν όλες κατ’ αυτόν τή χούφτα σηκωμένη

καί μέ πικρό χαμόγελο τήν όχη τή φθαρμένη

σάν νάθελαν εύσπλαχνα ο Θεός νά βρέξει ψωμί σ’ εκείνες…»

Δέν μπορεί τό ψωμί πού ζητούσαν από τόν Θεό οι Μεσολογγίτισσες νά αφορούσε μόνον τό υλικό ψωμί σέ εκείνες τίς έσχατες ώρες, αλλά καί τόν «άρτον τής ζωής». Τόν πνευματικό δηλαδή άρτο γιά ν’ αποφύγουν τόν δεύτερο θάνατο. «Καί ο άρτος όν εγώ δώσω, η σάρξ μου εστίν, ήν εγώ δώσω υπέρ τής τού κόσμου ζωής…» Τό «κι εβάστασαν όλες κατ’ αυτόν τή χούφτα σηκωμένη»μάς θυμίζει τό νόημα τού 140ού ψαλμού: «Πρόσχες τή φωνή τής δεήσεώς μου… έπαρσις τών χειρών μου θυσία εσπερινή… εισάκουσόν μου, Κύριε…»ακόμα καί στό ποίημά του «Η γυναίκα τής Ζάκυνθος» διαβάζουμε τόν στίχο «Καί ύψωσα τά μάτια καί τά χέρια κατά τόν ουρανό γιά νά κάμω δέηση μέ όλη τή θερμότητα τής ψυχής».

Στήν Καταβασία τών Χριστουγέννων «Ράβδος εκ τής ρίζης Ιεσσαί καί άνθος εξ αυτής, Χριστέ, εκ Παρθένου ανεβλάστησας», ο Σολωμός αντιπαραβάλλει τόν στίχο: «Έτσι ξεπετάχθηκε από τή Ράβδο τό θεϊκό λουλούδι».

Στούς Αίνους τής Μ. Πέμπτης τό τρίτο τροπάριο αναφέρεται στήν Σταύρωση τού Κυρίου: «Σταυρωθέντος Σου, Χριστέ, πάσα η κτίσις βλέπουσα έτρεμε τά θεμέλια τής γής διεδονήθησαν φόβω τού κράτους Σου… τά μνημεία ηνεώχθησαν καί νεκροί εκ τάφων εξανέστησαν». Αντίστοιχα ο Σολωμός γράφει: «ότε έβγαλε τό ύστατο παράπονο ο Ιησούς, σείστηκε όλη η πλάση από τό σπαραγμό κι οι πεθαμένοι τότες, όχι βάρυπνοι παρά μέ μάτι τρομαγμένο τινάχθηκαν ορθοί» («Η Σταύρωση τού Κυρίου»).

Καταπληκτικές είναι καί οι νοηματικές καί λεκτικές ομοιότητες στίχων τού Σολωμού μέ τούς ύμνους τής Εκκλησίας μας πρός τήν Παναγία. Στό έργο του «Η Σύλληψη τής Υπεραγίας Θεοτόκου» ο Σολωμός γράφει: «Υψώθηκε στόν ουρανό ξάφνου μιά αρμονία πού υμνολογούσε τ’ όμορφο κρίνο τό παρθενικό, απ’ όπου θά γεννιότανε ο Γιός τού Θεού κι αγκάλιαζε τόν Πλάστη η μελωδία».

Αντίστοιχα στούς «Χαιρετισμούς τής Θεοτόκου» διαβάζουμε: «Χαίρε ότι τά ουράνια συναγάλλεται τή γή Χαίρε ότι τά επίγεια συγχορεύει ουρανοίς Χαίρε δι’ ής η χαρά εκλάμψει…». Ο Σολωμός εξυμνεί τό όνομα τής Μεγαλόχαρης καί καταλήγει: «Αγκαλιάσματα γέλια καί φιλιά παντού όπου κι άν κοιτάξεις θαρρείς ξεχύνεται διπλή η ευφροσύνη τής Παράδεισος». Στόν Μικρό Παρακλητικό Κανόνα διαβάζουμε: «Χαράς μου τήν καρδίαν πλήρωσον, Παρθένε, η τής χαράς δεξαμένη τό πλήρωμα».

Στούς «Ελεύθερους Πολιορκημένους» ο Σολωμός (Σχεδ. 1 καί 2) γράφει:

«Στού τέκνου σύρριζα τού νού, Θεού τής μάνας μάτι

λόγω, έργω, νόημα καί

λογισμός κι έργα κι όνειρα, τί χάρη έχουν τά μάτια,

Έργα καί λόγια στοχασμοί στέκομαι καί κοιτάζω…»

Πέρα από τήν θεοκεντρικότητα πού εκφράζουν οι στίχοι αυτοί, πού αναφέρονται στό μάτι τής μάνας τού Χριστού καί μέ τόν λόγο, τό έργο, τό νόημα καί μέ όλη της τήν ύπαρξη βρίσκεται σύρριζα στό νού τού Υιού της καί Θεού, τίς λέξεις «λόγω, έργω, νόημα» φαίνεται τίς δανείσθηκε ο ποιητής από τήν ευχή τού ιερέα στήν νεκρώσιμη ακολουθία: «Ο Θεός τών πνευμάτων καί πάσης σαρκός…καί πάν αμάρτημα τό παρ’ αυτού πραχθέν εν λόγω ή έργω ή διανοία ως αγαθός καί φιλάνθρωπος Θεός συγχώρησον».

Αμέτρητες είναι οι εκφράσεις, αυτούσιες ή παραλλαγμένες, τού Σολωμού παρμένες από τήν Αγία Γραφή…

Πηγή